Ostrów Tumski we Wrocławiu

Ostrów Tumski to najstarsza zabytkowa część Wrocławia. Dawniej leżał na wyspie między odnogami Odry. Dziś nie jest wyspą. Zachował jednak układ ulic wokół katedry i kościołów, z których najstarsze mają ponad osiemset lat.

Gród pierwszych Piastów

Gród założono prawdopodobnie w X wieku. Wykopaliska pokazują, że najwcześniej zamieszkano okolicę od kościoła św. Marcina do kościoła św. Krzyża. Na początku XI wieku stanęła tu pierwsza katedra. W latach sześćdziesiątych XII wieku książę Bolesław Wysoki zaczął zastępować drewnianą zabudowę murowaną, z pomocą warsztatu cystersów z Lubiąża.

W 1315 roku cały Ostrów sprzedano władzom kościelnym i przestała tu obowiązywać jurysdykcja świecka. Przy moście Tumskim stał słup graniczny małego państwa kościelnego, a wchodzący musiał zdjąć nakrycie głowy. Obowiązek dotyczył też głów koronowanych.

Dlaczego nie jest już wyspą

Po 1807 roku, gdy rozbierano fortyfikacje Wrocławia, zasypano odnogę Odry dzielącą Ostrów od Szczytnik i Ołbina. Z wyspy została tylko nazwa. Reliktem dawnego koryta jest staw w Ogrodzie Botanicznym.

Co zobaczyć

• Katedra św. Jana Chrzciciela. Gotycka świątynia stoi w miejscu wcześniejszych kościołów. Wiosną 1945 roku, podczas walk o Festung Breslau, została zniszczona, a odbudowa trwała wiele lat.
• Kościół św. Idziego. Późnoromański, z początku XIII wieku, jedna z najstarszych budowli wyspy.
• Kościół św. Marcina. Pozostałość książęcego zamku Piastów Śląskich z XIII wieku.
• Kościół św. Krzyża. W czasie II wojny światowej został uszkodzony najmniej ze wszystkich dużych budowli wyspy.

O czym warto wiedzieć wcześniej

• Teren Ostrowa można obejść pieszo. Katedra i kościoły to czynne świątynie, więc zwiedzanie wnętrz zależy od nabożeństw.
• Zasady wejścia do katedry i godziny podaje parafia. Informacje dla turystów zbiera też portal miasta.

Co obok

Do Ostrowa łatwo dojść z Rynku. Pozostałe atrakcje miasta, w tym Panoramę Racławicką i Halę Stulecia, opisuje przewodnik po Wrocławiu.

Przydatne linki

• Ostrów Tumski i Katedra, oficjalny portal turystyczny Wrocławia
• Wikipedia, Ostrów Tumski

Mało kto wie

• Kopernik był tu scholastykiem. W latach 1503–1538 Mikołaj Kopernik pełnił funkcję scholastyka wrocławskiego kościoła św. Krzyża i czasowo mieszkał na Ostrowie. Źródło: Wikipedia, Ostrów Tumski
• Srebrny ołtarz wrócił do katedry w grudniu 2019 roku. Renesansowy ołtarz ufundowany przez arcybiskupa Andreasa Jerina w 1945 roku został zniszczony. Ocalały z niego figury świętych, medaliony i część malowideł, które od 1945 roku przechowywano w skarbcu katedralnym. Od grudnia 2019 roku, po rekonstrukcji, znów jest ołtarzem głównym. Źródło: Wikipedia, Ołtarz Andreasa Jerina

Fakty w tym przewodniku sprawdzono w listopadzie 2026 r.

Pobierz ten przewodnik jako PDF, do wydrukowania albo na telefon, bez internetu.

Galeria

Na mapie

Otwórz w OpenStreetMap

Autor

Marcin Roszak

Związany z Cieplicami. Zgłosił do budżetu obywatelskiego odbudowę wieży widokowej na Sołtysiej Górze i pilnował projektu aż do jej otwarcia. Przewodniki opracowuje na podstawie sprawdzonych źródeł. Więcej: marcinroszak.eu.