Jawor i Kościół Pokoju
Jawor to dawna stolica księstwa jaworskiego, dziś miasto liczące nieco ponad 20 tysięcy mieszkańców. Jego największym skarbem jest Kościół Pokoju z lat 1654–1655, jeden z dwóch zachowanych na Śląsku i wpisany w 2001 roku na listę UNESCO. Drugi stoi w Świdnicy. W Jaworze są też ratusz z wieżą, gotycki kościół św. Marcina i zamek piastowski.
Kościół Pokoju
Po pokoju westfalskim z 1648 roku ewangelicy w habsburskich księstwach śląskich stracili prawie wszystkie kościoły. Dzięki szwedzkiej dyplomacji dostali zgodę na budowę trzech nowych świątyń. Jaworski kościół zbudowano w latach 1654–1655 według projektu Albrechta von Säbischa. Konstrukcja jest ryglowa, a materiałem było drewno, słoma i glina, czyli to, na co pozwalały ograniczenia nałożone na budowniczych. Obecne wezwanie to Ducha Świętego.
Wnętrze zdobią barokowy ołtarz, ambona i chrzcielnica. Empory pokrywają obrazy ze Starego i Nowego Testamentu, pejzaże z zamkami i tarcze herbowe. Elementy konstrukcji mają polichromie z motywem wici roślinnych. Organy pochodzą z 1855 roku, a w latach 2000–2005 zostały zrekonstruowane. Kościół wpisano na listę UNESCO razem ze świdnickim w 2001 roku.
Miasto książąt jaworskich
Pierwsza wzmianka o Jaworze pochodzi z 1242 roku. Około 1274 roku Bolesław II Rogatka wydzielił księstwo jaworskie dla syna, Henryka V Brzuchatego, a Jawor został jego stolicą. Po 1392 roku księstwo weszło w skład Korony Czeskiej.
Rynek, ratusz i kościół św. Marcina
Pierwsze wzmianki o ratuszu pochodzą z 1373 roku. Obecny gmach w stylu neorenesansu niderlandzkiego powstał w latach 1895–1897, a średniowieczna wieża ma 65 metrów wysokości. Przy ul. Szkolnej stoi gotycki kościół św. Marcina z portalem z ok. 1615 roku.
Zamek piastowski i muzeum
Pierwsza warownia powstała tu w XIII wieku. Zamek był siedzibą książąt jaworskich, a od 1746 roku służył jako zakład pracy przymusowej i więzienie, do 1956 roku. Muzeum Regionalne mieści się w dawnym klasztorze bernardynów przy ul. Klasztornej 6. Od 1994 roku działa tam także Galeria Śląskiej Sztuki Sakralnej.
| Plan | Orientacyjny czas |
|---|---|
| Kościół Pokoju | ok. 1 godzina |
| Rynek, ratusz, kościół św. Marcina | ok. 1,5 godziny |
O czym warto wiedzieć wcześniej
- Kościół Pokoju stoi w Parku Pokoju, pod adresem Aleja Pięciuset Lat Reformacji 1. Zasady zwiedzania podaje parafia.
- Od lat w kościele odbywają się Jaworskie Koncerty Pokoju, festiwal muzyki kameralnej od maja do września.
Co obok
Drugi zachowany na Śląsku Kościół Pokoju to Kościół Pokoju w Świdnicy. Niedaleko leży też Zamek Bolków.
Przydatne linki
- Jawor, strona urzędu miejskiego
- Jawor24h.pl, wiadomości z Jawora
- Swidnica24.pl, wiadomości ze Świdnicy
Mało kto wie
- Przy kościele jest park na dawnym cmentarzu. Miejski Park Pokoju powstał na terenie dawnego cmentarza obok Kościoła Pokoju. Źródło: Wikipedia, Jawor
- Dzwony mają imiona. Trzy dzwony z 1708 roku dostały w 2005 roku imiona Wiara, Nadzieja i Miłość. Źródło: Wikipedia, Kościół Pokoju w Jaworze
Fakty w tym przewodniku sprawdzono w październiku 2026 r.
Pobierz ten przewodnik jako PDF, do wydrukowania albo na telefon, bez internetu.
Galeria
Na mapie
Autor
Marcin Roszak
Związany z Cieplicami. Zgłosił do budżetu obywatelskiego odbudowę wieży widokowej na Sołtysiej Górze i pilnował projektu aż do jej otwarcia. Przewodniki opracowuje na podstawie sprawdzonych źródeł. Więcej: marcinroszak.eu.